"Hoeveel kringen heb ik nodig?" is waarschijnlijk de vraag die het vaakst opduikt zodra iemand een legplan begint te tekenen. Het antwoord is geen vast getal per huis, maar het volgt uit een eenvoudige rekensom. Wie die som één keer gemaakt heeft, verdeelt elke ruimte zonder nadenken.
Het korte antwoord: elke ruimte krijgt minstens één kring, en een kring blijft onder ongeveer 100 meter buis, aanvoer en retour naar de collector inbegrepen. Grote ruimtes splits je dus in meerdere kringen.
De rekenregel: meters buis per vierkante meter
Hoeveel buis er in een vierkante meter vloer past, hangt enkel af van de legafstand. Reken 1 gedeeld door de legafstand in meter:
| Legafstand | Buis per m² | Max. oppervlakte per kring* |
|---|---|---|
| 10 cm | 10 m | ± 9 m² |
| 15 cm | 6,7 m | ± 13,5 m² |
| 20 cm | 5 m | ± 18 m² |
* Bij een kring van 100 m waarvan 10 m naar aanvoer en retour gaat. Staat de collector verder, dan wordt de oppervlakte kleiner.
Voor de bochten hoef je niet apart te rekenen, die zitten al in de benadering. Wat je wel apart moet tellen, is de afstand tot de collector. Die leg je twee keer: één keer voor de aanvoer, één keer voor de retour. Een slaapkamer op 8 meter van de collector kost je dus 16 meter buis nog voor je in de kamer bent. Hoe zwaar dat doorweegt, zie je in ons artikel over de maximale kringlengte.
Uitgewerkt: een woonkamer van 37,5 m²
Neem een woonkamer van 7,5 bij 5 meter op 15 cm legafstand. De hele vloer zou 37,5 × 6,7 ≈ 250 meter buis vragen. Dat worden minstens drie kringen.
Maar er is een addertje. De collector staat in de hal, en er is maar één deur. De leidingen van de twee verste kringen moeten dus door de kamer naar die deur. Laat je ze dwars door de eerste kring lopen, dan krijg je een warme streep en een rommelig plan. Beter is een strook langs de muur vrij te houden waar enkel de aanvoerleidingen lopen.
Met die strook van 80 cm houden de drie kringen elk 10,5 m² over. Dat geeft:
- K1: 70 m in de kamer + 3 m aanvoer en retour = 73 m
- K2: 70 m + 7 m = 77 m
- K3: 70 m + 12 m = 82 m
Drie kringen dus, ruim onder de grens en onderling goed in evenwicht. De strook zelf blijft niet koud: zes buizen naast elkaar geven er warmte genoeg af.
Waarom niet gewoon één lange kring?
Omdat het water er dan niet meer goed doorheen raakt. Een langere kring verwarmt meer oppervlakte en moet dus ook meer water verplaatsen. Beide effecten samen laten de weerstand veel sneller stijgen dan de lengte. De pomp in de collector moet de zwaarste kring nog aankunnen, en de rest wordt daarop afgeregeld. Eén uitschieter maakt het hele systeem dus minder efficiënt.
Omgekeerd is een heel korte kring niet fout, zolang je hem kunt inregelen. Een toilet van 3 m² met 25 meter buis werkt prima, maar ziet er op het plan wel uit als een vreemde eend. Grote verschillen in lengte zijn een van de klassieke fouten in legplannen.
Eén ruimte, één kring (of meer)
Een kring hoort in één ruimte. Dat is niet enkel netjes, het is ook praktisch: met een thermostaat per ruimte stuur je de kringen van die ruimte aan. Deel je een kring over twee kamers, dan regel je die kamers altijd samen.
Er zijn uitzonderingen. Een klein toilet naast de hal kan een kring delen met die hal. En de hal zelf heeft soms helemaal geen eigen kring nodig, omdat de aanvoerleidingen van alle andere ruimtes er al door lopen. Meer daarover in de beste plaats voor je collector.
Richtwaarden per ruimte
| Ruimte | Typische legafstand | Voorbeeld | Kringen |
|---|---|---|---|
| Badkamer | 10 cm | 8 m² → 80 m + aanvoer | 1, soms 2 |
| Woonkamer | 10 of 15 cm | 35 m² op 15 cm → 233 m | 3 |
| Keuken (zonder kasten) | 15 cm | 11 m² → 73 m | 1 |
| Slaapkamer | 15 of 20 cm | 14 m² op 15 cm → 93 m | 1 of 2* |
| Bureau | 15 cm | 9 m² → 60 m | 1 |
* Die slaapkamer van 14 m² is een grensgeval: ligt de collector op 5 meter, dan kom je op 103 meter. Met 20 cm legafstand (70 m in de kamer) past het wel in één kring. Welke legafstand past, lees je in legafstand: 10, 15 of 20 cm.
Hoeveel kringen op één collector?
Collectoren bestaan in uitvoeringen van 2 tot ongeveer 12 aansluitingen (groepen). Tel je meer kringen, of verwarm je twee verdiepingen, dan werk je met twee collectoren. Dat heeft ook een voordeel: de aanvoerleidingen worden korter en er gaan minder buizen door dezelfde gang.
Reken bij het bestellen trouwens een of twee aansluitingen extra. Een kring die je later toch wilt splitsen, of een veranda die er over vijf jaar bij komt, sluit je dan zonder gedoe aan.
Samengevat
- Kies de legafstand per ruimte.
- Reken de buis in de ruimte uit: oppervlakte gedeeld door de legafstand.
- Tel de aanvoer en retour naar de collector erbij.
- Kom je boven ± 100 meter, splits de ruimte in kringen van ongeveer gelijke grootte.
- Laat een strook vrij waar de leidingen van de verste kring door moeten.
Wil je het stap voor stap doen, begin dan bij het stappenplan voor een legplan. Of teken meteen: in de Vloerverwarmingplan app leg je per ruimte een of meer kringen, en de app berekent de exacte lengte van elke kring, inclusief de aansluitleiding naar de collector. Zo zie je meteen welke kring over de 100 meter gaat.
