In bijna elke handleiding over vloerverwarming duikt hetzelfde getal op: een kring mag ongeveer 100 meter lang zijn. Soms staat er 120, soms 90. Het wordt zelden uitgelegd, en dus ook zelden goed begrepen. Terwijl het verhaal erachter eenvoudig is, en je er betere keuzes mee maakt dan met de regel alleen.
De vuistregel
- Buis van 16 of 17 mm, de standaard in nieuwbouw: tot ongeveer 100 meter per kring, sommige fabrikanten laten 120 meter toe.
- Buis van 20 mm: iets langer, maar die zie je vooral in grote ruimtes en utiliteitsbouw.
- Buis van 10 tot 12 mm, in renovatiesystemen: eerder 60 tot 80 meter.
Die lengte is de volledige kring: de aanvoerleiding van de collector naar de ruimte, de buis in de ruimte zelf en de retourleiding terug. Dat laatste wordt heel vaak vergeten. Kijk altijd wat de fabrikant van jouw buis opgeeft, want die cijfers verschillen per systeem.
Waarom er een grens is
Water dat door een buis stroomt, ondervindt weerstand. Hoe langer de buis en hoe sneller het water, hoe groter die weerstand. De pomp in de collector moet die overwinnen, en dat drukt men uit in kilopascal (kPa).
Het venijnige zit in een dubbel effect. Een langere kring is niet alleen langer, hij verwarmt ook meer vloer. Meer vloer vraagt meer warmte, dus meer water per uur. Dat water moet sneller door dezelfde dunne buis. De weerstand stijgt daardoor veel sneller dan de lengte. Een kring die 20 procent langer is, heeft al snel 60 procent meer drukverlies.
De cijfers achter de grafiek:
| Kringlengte | 10 cm | 15 cm | 20 cm |
|---|---|---|---|
| 60 m | ± 3 kPa | ± 5 kPa | ± 9 kPa |
| 80 m | ± 6 kPa | ± 12 kPa | ± 19 kPa |
| 100 m | ± 10 kPa | ± 21 kPa | ± 35 kPa |
| 120 m | ± 17 kPa | ± 35 kPa | ± 58 kPa |
Wij rekenden met de formule van Darcy-Weisbach en een binnendiameter van 12 mm. In de praktijk spelen ook de bochten, de koppelingen en de collector zelf mee, dus zie het als een ordegrootte en niet als een ontwerpberekening.
Wat je uit de grafiek leert
Bij 15 cm ligt de knik rond 100 meter. Daaronder blijft het drukverlies onder de 20 à 25 kPa die veel fabrikanten als bovengrens per kring aanhouden. Daarboven schiet het omhoog. De vuistregel van 100 meter is dus geen toeval.
Bij 20 cm is 100 meter al te veel. Dat verrast veel mensen. Op 20 cm verwarmt 100 meter buis 20 m² vloer, op 15 cm maar 15 m². Meer vloer betekent meer water, en dus meer weerstand. De echte grens is eigenlijk niet de lengte, maar de oppervlakte per kring.
Bij 10 cm heb je marge. 100 meter dekt daar maar 10 m². Dat is de reden waarom renovatiesystemen met dunne buis toch kringen van 60 à 80 meter aankunnen.
Wat er gebeurt als een kring te lang is
De pomp moet de zwaarste kring nog voldoende water kunnen geven. Bij het inregelen worden de andere kringen daarop afgesteld: je knijpt ze een beetje dicht met de debietmeters op de collector. Eén te lange kring betekent dus dat alle andere kringen onnodig afgeknepen worden, en dat de pomp harder draait dan nodig.
Lukt het de pomp niet, dan krijgt die ene kring te weinig water. De ruimte wordt dan nooit echt warm, of pas met een hogere aanvoertemperatuur. Met een warmtepomp is dat het laatste wat je wilt. En bij hoge stroomsnelheden hoor je het water soms ook ruisen in de collector.
Vergeet de aanvoerleidingen niet
De aanvoer en retour naar de collector tellen volledig mee in de lengte, en ze leveren geen nuttige warmte in de ruimte zelf. Een slaapkamer van 12 m² op 15 cm vraagt 80 meter buis in de kamer. Ligt de collector op 5 meter, dan zit je op 90 meter. Ligt hij op 15 meter, dan kom je op 110 meter en zit je erover.
Daarom heeft de plaats van de collector zoveel invloed op je hele plan. Lees er meer over in de beste plaats voor je collector.
Een kring is te lang: wat nu?
- Splits de ruimte in twee kringen van ongeveer gelijke grootte. Dat is bijna altijd de beste oplossing. Hoe je dat aanpakt, staat in hoeveel kringen heb je nodig.
- Verschuif de grens tussen twee kringen in dezelfde ruimte, zodat de te lange kring wat oppervlakte afgeeft aan de kortere.
- Leg een deel ruimer. Een zone waar je weinig komt, kan op een grotere legafstand. Welke legafstand waar past, lees je in legafstand: 10, 15 of 20 cm.
- Breng de collector dichterbij, of voorzie een tweede collector voor een ver gelegen deel van de woning.
En te kort?
Een korte kring is geen probleem op zich. Hij krijgt wel makkelijk te veel water, omdat hij weinig weerstand biedt. Dat los je op bij het inregelen. Maar hoe groter de verschillen tussen je kringen, hoe lastiger dat inregelen wordt. Probeer de lengtes in dezelfde grootteorde te houden. Een plan met kringen van 44 en 118 meter is een van de fouten die we het vaakst zien.
Reken het na voor je eigen plan
Je hoeft de lengtes niet met de hand uit te rekenen. In de Vloerverwarmingplan app teken je de ruimtes, de collector en de kringen, en de app berekent de exacte lengte van elke kring, inclusief de aansluitleiding naar de collector. Zie je een kring boven de 100 meter uitkomen, dan pas je het plan aan voordat er ook maar één meter buis besteld is.
